Hakikat Keuntungan dan Kerugian Dalam Ma‘rifatullah Menurut Hikmah Sufi

 🕋 Qalam Hikmah:

Hakikat Keuntungan dan Kerugian Dalam Ma‘rifatullah Menurut Hikmah Sufi

🔹Ibn Ata Allah al-Sakandari berkata dalam al-Hikam al-'Ata'iyyah:

مَاذَا وَجَدَ مَنْ فَقَدَكَ

وَمَا الَّذِي فَقَدَ مَنْ وَجَدَكَ

لَقَدْ خَابَ مَنْ رَضِيَ دُونَكَ بَدَلًا

وَلَقَدْ خَسِرَ مَنْ بَغَى عَنْكَ مُتَحَوِّلًا

🔹Terjemahannya:

▪️“Apakah yang diperoleh oleh orang yang kehilangan-Mu?

▪️Dan apakah yang hilang bagi orang yang memperoleh-Mu?

👉Sesungguhnya rugilah orang yang reda mengambil selain-Mu sebagai ganti.

👉Dan sesungguhnya rugilah orang yang berpaling daripada-Mu kepada selain-Mu.

🔹Istilah Di maksudkan:

Dalam qalam Ibn Ata Allah al-Sakandari tersebut, dhamir: “كَ”

👉pada:

▪️Lafaz "فَقَدَكَ"— “kehilangan-Mu”

▪️Lafaz "وَجَدَكَ"—“memperoleh-Mu”

▪️Lafaz "دُونَكَ" —“selain-Mu”

▪️Lafaz "عَنْكَ"  —  "daripada-Mu"

👉dinisbahkan kepada:

Allah سبحانه وتعالى

▪️Yakni seluruh qalam ini merupakan seruan hati seorang arif billah yang bermunajat kepada Allah Ta‘ala.

✍️Muqadimah:

Jalan ahli tasawuf ialah jalan membawa hati keluar daripada:

▪️kelalaian,

▪️pergantungan kepada makhluk,

▪️dan kecintaan dunia,

👉menuju:

▪️ma‘rifatullah,

▪️muraqabah,

▪️mahabbah,

▪️dan musyahadah terhadap kebesaran Allah.

👉Segala hikmah para masyaikh sufi kembali kepada satu hakikat:

▪️bahawa kebahagiaan sebenar ialah memperoleh Allah, dan 

▪️kerugian sebenar ialah terhijab daripada-Nya.

✍️Pengenalan:

👉Manusia sering menyangka bahawa kejayaan hidup terletak pada:

▪️harta,

▪️kedudukan,

▪️kemasyhuran,

▪️dan kekuatan dunia.

👉Sedangkan ahli ma‘rifat memandang:

dunia seluruhnya fana,

👉makhluk seluruhnya faqir,

dan hati manusia tidak akan tenang melainkan dengan Allah.

👉Oleh sebab itu para arifin berkata:

▪️sesiapa yang mengenal Allah, maka dia ▪️memperoleh segala-galanya.

👉Dan sesiapa yang terhijab daripada Allah:

walaupun memiliki dunia,

▪️tetap berada dalam kefaqiran rohani.

▪️Hati yang terhijab daripada Allah akan sentiasa merasa kosong walaupun dipenuhi nikmat dunia.

▪️Kekayaan dunia tidak mampu menggantikan ketenangan yang lahir daripada zikir dan ma‘rifatullah.

▪️Apabila basirah tertutup oleh cinta dunia dan hawa nafsu, maka hati menjadi jauh daripada hudur bersama Allah.

▪️Orang yang lalai daripada Allah melihat dunia sebagai tujuan, sedangkan ahli ma‘rifat melihat dunia hanya sebagai jalan menuju Allah.

👉Ahli sufi memandang bahawa:

▪️kehilangan Allah dalam hati adalah sebesar-besar kerugian, walaupun seseorang memiliki seluruh isi dunia.

▪️Orang yang mengenal Allah memiliki kelazatan ruhani yang tidak dapat dirasai oleh pencinta dunia.

✅Tafsir Isyari/Sufi:

🔹“مَاذَا وَجَدَ مَنْ فَقَدَكَ”

“Apakah yang diperoleh oleh orang yang kehilangan-Mu?”

👉Isyari:

▪️Sesiapa yang hidup tanpa ma‘rifatullah, maka hakikatnya dia miskin walaupun berharta.

▪️Hati yang lalai daripada Allah sentiasa gelisah dan kosong.

▪️Segala nikmat dunia tidak mampu memenuhi kekosongan ruh tanpa zikir dan hudur kepada Allah.

🔹“وَمَا الَّذِي فَقَدَ مَنْ وَجَدَكَ”

“Apakah yang hilang bagi orang yang memperoleh-Mu?”

👉Isyari:

▪️Orang yang memperoleh ma‘rifatullah telah memperoleh kekayaan hakiki.

▪️Walaupun dunia sedikit, hatinya tetap tenang.

▪️Musibah tidak memutuskan harapannya kerana hatinya bersandar kepada Allah.

🔹“لَقَدْ خَابَ مَنْ رَضِيَ دُونَكَ بَدَلًا”

“Sesungguhnya rugilah orang yang reda mengambil selain-Mu sebagai ganti.”

👉Isyari:

▪️Segala selain Allah bersifat sementara dan fana.

▪️Hati yang bergantung kepada makhluk akan sentiasa kecewa.

▪️Mencintai dunia melebihi Allah adalah hijab terbesar dalam suluk.

🔹“وَلَقَدْ خَسِرَ مَنْ بَغَى عَنْكَ مُتَحَوِّلًا”

“Sesungguhnya rugilah orang yang berpaling daripada-Mu kepada selain-Mu.”

👉Isyari:

▪️Kerugian terbesar ialah berpaling daripada Allah menuju hawa nafsu dan dunia.

▪️Hati yang berpaling daripada Allah akan gelap dan keras.

▪️Nur ma‘rifat hanya masuk ke dalam hati yang tunduk dan ikhlas kepada-Nya.

🔹Kesimpulan Isyari:

▪️Sesiapa yang kehilangan Allah daripada hatinya, maka seluruh dunia tidak mampu memberi ketenangan kepadanya.

▪️Orang yang jauh daripada ma‘rifatullah akan sentiasa merasa sempit, gelisah dan kosong walaupun memiliki banyak nikmat dunia.

▪️Sesiapa yang memperoleh Allah melalui iman, zikir, muraqabah dan musyahadah, maka dia telah memperoleh kebahagiaan hakiki walaupun sedikit harta dan kesenangan dunia.

▪️Ahli ma‘rifat memandang bahawa seluruh makhluk hanyalah asbab, sedangkan Allah ialah tujuan sebenar hati.

▪️Hati yang reda dengan dunia melebihi Allah akan terhijab daripada nur ma‘rifat dan kelazatan ibadah.

▪️Segala selain Allah bersifat fana, berubah dan akan binasa, maka bergantung kepada selain-Nya membawa kepada kekecewaan dan dukacita.

▪️Musyahadah melahirkan hati yang sentiasa memandang tadbir, qudrat dan rahmat Allah pada setiap kejadian.

▪️Orang yang mengenal Allah akan merasa cukup dengan-Nya, kerana nur hudur bersama Allah lebih bernilai daripada seluruh isi dunia.

▪️Hakikat kerugian menurut ahli sufi bukan kehilangan dunia, tetapi kehilangan:

hudur hati,

zikir kepada Allah,

dan ma‘rifat terhadap-Nya.

▪️Semakin hati berpaling kepada Allah, semakin tersingkap hijab dunia dan semakin terang nur basirah dalam qalb.

✅Qalam Ulamak Sufi

🔹al-Junayd al-Baghdadi berkata:

مَنْ عَرَفَ اللَّهَ اسْتَغْنَى بِهِ عَنْ كُلِّ شَيْءٍ

🔹Terjemahannya:

“Sesiapa yang mengenal Allah, nescaya dia merasa cukup dengan-Nya daripada segala sesuatu.”

👉Isyari:

▪️Ma‘rifatullah melahirkan sifat qana‘ah dan tawakkal.

▪️Hati tidak lagi bergantung kepada makhluk.

▪️Kaya sebenar ialah kaya dengan Allah.

✅Dalil Semaksud:

Firman Allah:

أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ

“Ketahuilah, dengan mengingati Allah menjadi tenang segala hati.”

📖 Surah ar-Ra‘d ayat 28

Firman Allah:

كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ

وَيَبْقَىٰ وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ

“Segala yang ada di bumi akan binasa. Dan kekallah Tuhanmu Yang mempunyai kebesaran dan kemuliaan.”

📖 Surah ar-Rahman ayat 26–27

🔹Hadis Nabi ﷺ:

لَيْسَ الْغِنَى عَنْ كَثْرَةِ الْعَرَضِ وَلَكِنَّ الْغِنَى غِنَى النَّفْسِ

“Bukanlah kekayaan itu dengan banyaknya harta benda, tetapi kekayaan sebenar ialah kaya jiwa.”

— Riwayat Sahih al-Bukhari dan Sahih Muslim

✅Intipati Maksud:

▪️Kejayaan sebenar ialah memperoleh Allah.

▪️Sebesar-besar Kerugian dalam hidup seorang insan apabila terhijab rohani daripada Allah.

▪️Dunia tidak mampu memberi ketenangan hakiki kepada hati.

▪️Ma‘rifatullah melahirkan hudur, tawakkal dan ketenangan.

▪️Hati yang bergantung kepada makhluk akan sentiasa kecewa.

▪️Segala selain Allah bersifat fana dan berubah.

✳️Kesimpulan:

👉Hikmah ini mengajar bahawa:

▪️seluruh kehidupan manusia tidak bernilai tanpa ma‘rifatullah,

▪️dan seluruh kehilangan dunia tidak memudaratkan orang yang telah dapat makrifat kepada Allah.

👉Ahli tasawuf memandang bahawa:

▪️musyahadah terhadap kebesaran Allah ialah kekayaan ruh yang paling tinggi.

👉Maka salik hendaklah:

▪️memperbanyak zikir,

▪️membersihkan hati,

▪️memutuskan pergantungan kepada dunia,

▪️dan sentiasa muraqabah kepada Allah,

👉sehingga hati dipenuhi nur ma‘rifat dan hudur bersama-Nya.

🌷Penutup Qalam Sufi

إِلَهِي

أَنْتَ الْمَقْصُودُ وَرِضَاكَ الْمَطْلُوبُ

فَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا سِوَاكَ

“Wahai Tuhanku,

Engkaulah tujuan kami dan keredaan-Mu yang kami tuntut,

maka jangan Engkau jadikan dalam hati kami selain daripada-Mu.”

Waullahu'allam.

SalamPerkongsian.

#KalamSalikin