Kaifiyat Mentauhidkan Allah Pada Asma’Nya Melalui Bashar, Bashirah dan Syuhud

Kaifiyat Mentauhidkan Allah Pada Asma’Nya Melalui Bashar, Bashirah dan Syuhud

🔹 Qalam Sufi:

بِدَايَةُ التَّوْحِيْدِ نَظَرٌ بِالْبَصَرِ، وَكَمَالُهُ نَظَرٌ بِالْبَصِيْرَةِ، وَثَمَرَتُهُ الشُّهُوْدُ لِلْحَقِّ فِي الْخَلْقِ دُوْنَ الْحُلُوْلِ وَالِاتِّحَادِ

🔹 Terjemahannya:

“Permulaan tauhid ialah memandang dengan mata zahir, dan kesempurnaannya ialah memandang dengan mata hati, serta buahnya ialah penyaksian terhadap Al-Haqq pada segala makhluk tanpa hulul dan tanpa ittihad.”

✍️ Muqadimah:

Ilmu tauhid para arifin bukan hanya pada perbahasan akal dan lafaz lidah, bahkan ia hidup dalam hati melalui penyaksian terhadap kebesaran Allah pada segala af‘al dan kejadian-Nya. Maka seorang salik memulakan perjalanan dengan melihat alam, kemudian meningkat kepada memahami rahsia dan hikmah di sebalik alam, sehingga sampai kepada syuhud terhadap keagungan Allah Ta‘ala.

✍️ Pengenalan:

Allah Ta‘ala menjadikan alam ini sebagai ayat dan tanda yang menunjukkan kepada kewujudan, qudrat dan kebesaran-Nya. Maka orang yang beriman tidak hanya melihat kejadian dengan mata kepala, tetapi memandang dengan mata hati sehingga lahir rasa ta‘zim, khauf dan mahabbah kepada Allah Ta‘ala.

Firman Allah Ta‘ala:

﴿قُلِ ٱنظُرُوا۟ مَاذَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ﴾

“Katakanlah: Perhatikanlah apa yang ada di langit dan di bumi.”

— Surah Yunus ayat 101

👉 Perintah “melihat” dalam ayat ini bukan sekadar melihat rupa zahir, bahkan memandang makna dan hikmah di sebalik ciptaan tersebut.

🔹 Isyari:

▪️Lafaz ﴿فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ﴾ bukan sekadar menunjukkan “apa yang berada di langit dan bumi” pada zahirnya sahaja.

▪️Bahkan pada isyarat halusnya, ia mengajak hati memandang rahsia, hikmah dan tanda-tanda ketuhanan yang tersembunyi di sebalik seluruh penciptaan itu.

▪️Yakni melihat bukan hanya bentuk langit dan bumi, tetapi memandang kepada qudrat Allah yang menciptakannya, hikmah yang menyusunnya, dan kebesaran yang mentadbirnya.

🔸Ahli bashar melihat kejadian alam.

🔸Ahli bashirah melihat makna di dalam kejadian alam.

🔸Ahli syuhud menyaksikan tajalli af‘al Allah pada seluruh alam.

👉 Maka lafaz “فِى” pada isyari ahli ma‘rifat memberi faham:

“Di dalam setiap ciptaan itu terdapat ayat yang menunjukkan kepada Al-Khaliq.”

Firman Allah Ta‘ala:

﴿وَفِى كُلِّ شَىْءٍۢ لَّهُۥٓ ءَايَةٌۭ تَدُلُّ عَلَىٰٓ أَنَّهُ ٱلْوَٰحِدُ﴾

“Dan pada setiap sesuatu terdapat tanda yang menunjukkan bahawa Dia-lah Yang Maha Esa.”

👉 Ertinya hati orang beriman melintasi zahir makhluk menuju mengenal Allah Ta‘ala melalui kesan qudrat, hikmah dan tadbir-Nya.

✅ Tafsir Isyari / Sufi

1️⃣ Pandang Dengan (بَصَر)

▪️Iaitu melihat alam dengan mata zahir.

▪️Melihat kejadian langit, bumi, manusia dan seluruh makhluk.

▪️Namun pandangan ini masih pada bentuk dan rupa ciptaan.

Firman Allah Ta‘ala:

﴿إِنَّ فِى خَلْقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ لَءَايَٰتٍ لِّأُو۟لِى ٱلْأَلْبَٰبِ﴾

“Sesungguhnya pada penciptaan langit dan bumi itu terdapat tanda-tanda bagi orang yang mempunyai akal.”

— Surah Ali ‘Imran ayat 190

👉 Orang awam melihat makhluk.

👉 Ahli tafakkur melihat makhluk sebagai dalil kepada Allah.

2️⃣ Pandang Dengan (بَصِيْرَة)

▪️Iaitu melihat dengan mata hati.

▪️Bukan hanya memandang makhluk, tetapi memandang kepada Yang Menciptakan makhluk.

▪️Hati merasai hikmah kebijaksanaan Allah pada susunan alam.

▪️Merasai kehebatan qudrat-Nya pada penciptaan.

▪️Merasai kebesaran rububiyyah-Nya pada tadbir seluruh makhluk.

▪️Melihat langit lalu menyaksikan keagungan Allah yang meninggikannya tanpa tiang.

▪️Melihat manusia lalu menyaksikan hikmah Allah pada penciptaan ruh, akal dan hati.

▪️Melihat taqdir lalu menyaksikan iradat dan rahsia hikmah Allah di sebaliknya.

Firman Allah Ta‘ala:

﴿فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى ٱلْأَبْصَٰرُ وَلَٰكِن تَعْمَى ٱلْقُلُوبُ ٱلَّتِى فِى ٱلصُّدُورِ﴾

“Sesungguhnya bukan mata itu yang buta, tetapi yang buta ialah hati yang di dalam dada.”

— Surah al-Hajj ayat 46

👉 Bashirah ialah cahaya tauhid dalam hati.

3️⃣ Contoh Kepada Pandangan Bashirah:

▪️Sebagaimana udara yang dihirup dan angin yang bertiup tidak dapat dilihat dengan mata zahir, tetapi dapat dirasai kesannya.

▪️Demikian juga seorang mukmin merasai kesan qudrat, rahmat dan tadbir Allah pada seluruh kejadian walaupun Zat Allah tidak dapat dilihat di dunia dengan mata kepala.

▪️Angin tidak dilihat bentuknya, tetapi diketahui adanya melalui gerak dan kesannya.

▪️Maka demikianlah ahli ma‘rifat mengenal Allah melalui آثار af‘al-Nya pada makhluk.

Firman Allah Ta‘ala:

﴿رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَٰطِلًا سُبْحَٰنَكَ﴾

“Wahai Tuhan kami, tidaklah Engkau menciptakan semua ini dengan sia-sia, Maha Suci Engkau.”

— Surah Ali ‘Imran ayat 191

4⃣Syuhud (شُهُود)

▪️Iaitu berhimpunnya pandangan zahir dan batin dalam tauhid.

▪️Mata melihat alam.

▪️Hati menyaksikan Allah sebagai Pentadbir alam.

▪️Zahir melihat kejadian.

▪️Batin menyaksikan tajalli qudrat Tuhan.

▪️Mata zahir melihat daun bergerak ditiup angin.

▪️Tetapi bashirah menyaksikan qudrat Allah yang menggerakkan angin itu.

▪️Mata zahir melihat hujan turun.

▪️Tetapi hati ahli syuhud menyaksikan rahmat Allah yang menurunkan rezeki kepada makhluk.

👉 Inilah Tauhid al-Haqq, iaitu tidak terhenti pada makhluk tetapi melintasi makhluk menuju mengenal Al-Khaliq.

✅ Qalam Ulamak Sufi

🔹 Imam Ibn ‘Atha’illah:

العَالَمُ كُلُّهُ ظُلْمَةٌ وَإِنَّمَا أَنَارَهُ ظُهُورُ الْحَقِّ فِيهِ

🔹 Terjemahannya:

“Alam seluruhnya adalah kegelapan. Dan yang meneranginya hanyalah zahirnya Al-Haqq padanya.”

🔹 Isyari:

▪️Makhluk tidak mempunyai cahaya hakiki pada dirinya.

▪️Segala kewujudan, keindahan dan kehidupan makhluk berdiri dengan qudrat Allah Ta‘ala.

▪️Ahli bashirah melihat alam sebagai cermin yang menunjukkan kebesaran Tuhan.

▪️Namun Ahli Sunnah secara tanzihnya menetapkan bahawa Allah Maha Suci daripada bersatu atau berhimpun dengan makhluk.

✅ Dalil Semaksud

🔹 Firman Allah Ta‘ala:

﴿سَنُرِيهِمْ ءَايَٰتِنَا فِى ٱلْءَافَاقِ وَفِىٓ أَنفُسِهِمْ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ ٱلْحَقُّ﴾

“Kami akan memperlihatkan kepada mereka tanda-tanda Kami pada segenap ufuk dan pada diri mereka sendiri sehingga nyata bagi mereka bahawa Allah itulah Yang Maha Benar.”

— Surah Fussilat ayat 53

🔹 Isyari:

▪️Allah memperlihatkan tanda-tanda kekuasaan-Nya pada alam yang luas dan pada diri manusia supaya hati mengenal Al-Haqq melalui آثار af‘al-Nya.

▪️“Pada segenap ufuk” ialah melihat tanda qudrat Allah pada langit, bumi, gunung, lautan, malam, siang dan seluruh kejadian alam.

▪️“Pada diri mereka sendiri” ialah melihat rahsia ciptaan insan, perjalanan ruh, hati, akal, kehidupan dan perubahan keadaan diri manusia.

▪️Ahli bashar melihat kejadian alam dan tubuh manusia pada zahirnya.

▪️Ahli bashirah melihat hikmah, tadbir dan susunan rububiyyah Allah di dalamnya.

▪️Ahli syuhud menyaksikan bahawa seluruh alam berdiri dengan qudrat Allah dan berhajat kepada-Nya pada setiap saat.

▪️Ayat ini juga memberi isyarat bahawa jalan ma‘rifat kepada Allah terbahagi kepada dua:

1️⃣ Tafakkur pada alam ciptaan.

2️⃣ Tafakkur pada diri sendiri dan keadaan hati.

Firman Allah Ta‘ala:

﴿وَفِىٓ أَنفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ﴾

“Dan pada diri kamu sendiri, maka apakah kamu tidak melihat?”

— Surah az-Zariyat ayat 21

👉 Ahli ma‘rifat memandang alam sebagai ayat.

👉 Dan memandang diri sebagai cermin kelemahan makhluk serta bukti kesempurnaan Allah Ta‘ala.

▪️Maka apabila bashirah terbuka, seseorang tidak lagi melihat sesuatu dengan pandangan yang kosong daripada tauhid, bahkan seluruh kejadian menjadi dalil yang membawa hati mengenal Al-Haqq.

✅ Intipati Maksud

▪️Tauhid hakiki bukan sekadar ucapan lidah.

▪️Mata zahir melihat ciptaan.

▪️Mata hati melihat qudrat dan hikmah Allah.

▪️Bashirah melahirkan ma‘rifatullah.

▪️Syuhud ialah hadirnya hati bersama Allah ketika memandang alam.

▪️Seluruh makhluk menjadi ayat yang menunjukkan kepada kebesaran Allah Ta‘ala.

▪️Tafakkur pada alam membawa hati mengenal Al-Haqq.

✳️ Kesimpulan:

Kaifiyat mentauhidkan Allah pada Asma’Nya ialah memindahkan pandangan daripada sekadar melihat bentuk kejadian kepada menyaksikan hikmah, qudrat dan kebesaran Allah Ta‘ala di sebalik seluruh makhluk. Maka bashar ialah permulaan, bashirah ialah cahaya ma‘rifat, dan syuhud ialah kesempurnaan penyaksian tauhid dalam hati.

Ahli ma‘rifat melihat alam dengan mata kepala, namun hati mereka sentiasa menyaksikan tadbir Allah pada setiap sesuatu. Inilah jalan Tauhid al-Haqq yang membawa hamba kepada pengenalan dan pengabdian yang sempurna kepada Allah Subhanahu wa Ta‘ala.

🌷 Penutup Qalam Hikmah

🔹 Qalam Hikmah:

مَنْ نَظَرَ إِلَى الْخَلْقِ بِالْبَصَرِ احْتَجَبَ، وَمَنْ نَظَرَ إِلَيْهِمْ بِالْبَصِيْرَةِ اهْتَدَى، وَمَنْ شَهِدَ الْحَقَّ فِي التَّدْبِيْرِ وَصَلَ

🔹 Terjemahannya:

“Barangsiapa memandang makhluk dengan mata zahir semata-mata, nescaya dia terhijab. Barangsiapa memandang mereka dengan mata hati, nescaya dia mendapat hidayah. Dan barangsiapa menyaksikan Al-Haqq pada tadbir segala sesuatu, nescaya dia sampai kepada ma‘rifat.”

Waullahu'allam.

SalamPerkongsian.

#KalamSalikin