Keseimbangan Zahir dan Batin Dalam Tasawur Ahli Sunnah Wal Jamaah

 🕋 Keseimbangan Zahir dan Batin Dalam Tasawur Ahli Sunnah Wal Jamaah

✍️ Muqadimah:

Agama Islam dibina atas kesempurnaan yang menyatukan dua dimensi utama:

Zahir – syariat, hukum, disiplin ibadah.

Batin – tauhid, ikhlas, penyucian qalb.

Memisahkan salah satu daripadanya akan melahirkan ketidakseimbangan dalam tasawur agama. Manhaj Ahl Sunnah Wal Jamaah ialah manhaj pertengahan (wasatiyah) yang menghimpunkan kedua-duanya secara harmoni.

Keseimbangan ini menjadi asas tasawur Ahl Sunnah Wal Jamaah yang sebenar, sebagaimana diwarisi daripada generasi salaf dan disusun secara ilmiah oleh para imam muktabar.

✍️ Pengenalan Erti Tasawur:

Secara bahasa, tasawur bererti:

“Terbentuknya gambaran sesuatu dalam akal atau hati.”

👉Tasawur ialah:

Gambaran menyeluruh yang terbentuk dalam akal dan hati seseorang tentang sesuatu perkara sehingga ia memahami hakikatnya secara jelas.

👉Ia bukan sekadar tahu, tetapi memahami dengan susunan yang teratur.

👉Secara Ringkasnya:

Tasawur agama ialah:

Cara seseorang melihat dan memahami agama secara keseluruhan — meliputi zahir dan batin, syariat dan hakikat, dunia dan akhirat.

Tasawur Islam yang sahih merangkumi:

▪️Tauhid tanpa tajsim dan tasybih.

▪️Syariat tanpa kekeringan rohani.

▪️Tasawuf tanpa keluar dari batas hukum.

▪️Sunnah zahir dan sunnah batin Rasulullah.

👉Agama bukan sekadar hukum fiqh, dan bukan juga sekadar pengalaman rohani — tetapi gabungan keduanya.

1️⃣ Hakikat Dua Sudut: Zahir dan Batin

Dalam memahami agama, insan tidak boleh lari daripada dua sudut utama:

✅ Sudut Zahir:

▪️Mentaati Allah melalui hukum syariat.

▪️Mengikuti sunnah Nabi secara amali.

▪️Berpegang kepada dalil al-Quran dan Sunnah.

▪️Memelihara disiplin fekah dan hukum.

✅ Sudut Batin:

▪️Ikhlas dalam ibadah.

▪️Mengenal Allah tanpa tajsim dan tasybih.

▪️Menjaga penyakit hati.

▪️Menghidupkan hati dengan musyahadah, muraqabah dan ihsan.

👉Agama menjadi sempurna apabila kedua-duanya dihimpunkan.

2⃣ Implikasi Penyimpangan Apabila Hanya Berpegang Kepada Zahir

✅ Dalam Mengenal Allah

Apabila akal digunakan tanpa disiplin tauhid:

▪️Berlaku tajsim (menjisimkan Allah).

▪️Berlaku tasybih (menyerupakan Allah dengan makhluk).

▪️Mentafsir sifat Allah secara literal zahir.

👉Akal zahiriah akan cuba membayangkan,meyerupakan atau mengambarkan sifat Allah seperti mahluk

👉Sedangkan prinsip tanzih menegaskan bahawa Allah tidak menyerupai sesuatu pun dan bersalahan diatas sekelian yang baharu.

✅Manhaj akidah Ahl Sunnah telah disusun secara sistematik oleh:

🔹Imam Abu Hasan al-Asy'ari

🔹Imam Abu Mansur al-Maturidi

👉Mereka menjaga umat daripada penyimpangan tersebut.

✅ Dalam Mentafsir Ayat Mutasyabihat

Pendekatan yang sahih:

▪️Tafwid (menyerahkan makna hakiki kepada Allah).

▪️Takwil yang muktabar menurut disiplin ulama.

👉Pendekatan literal zahir tanpa kaedah boleh membawa kekeliruan dan kesesatan akidah.

✅ Dalam Itiba' Rasulullahﷺ:

👉Mengikuti Rasul secara zahir tanpa menghidupkan batin:

▪️Sunnah menjadi bentuk tanpa ruh.

▪️Ibadah menjadi gerakan tanpa ihsan.

▪️Hilang dimensi musyahadah dan muraqabah.

👉Mengikuti Rasul secara zahir sahaja tanpa memahami maqam batin Baginda menyebabkan:

▪️Sunnah difahami secara kaku.

▪️Roh ihsan terpisah daripada syariat.

▪️Hilang dimensi tarbiah qalb.

👉Sedangkan Rasulullahﷺ: adalah contoh kesempurnaan zahir dan batin.

3⃣ Implikasi Terhadap Penyakit Batin

Apabila tasawuf diabaikan, muncul penyakit hati:

▪️ Ujub (bangga diri dengan ilmu dan amal)

▪️ Takabbur

▪️ Riya

▪️ Fanatik berada dikelompok yang batil

▪️ Mudah menyesatkan dan mengkafirkan orang lain

▪️Ilmu tanpa tazkiyah melahirkan kekerasan.

▪Zahir tanpa batin melahirkan kesombongan rohani.

4⃣ Manhaj Wasatiyah: Gabungan Zahir dan Batin

Golongan pertengahan (wasatiyah) mengambil keseluruhan tasawur agama:

▪️Syariat dan hakikat.

▪️Dunia dan akhirat.

▪️Dosa dan pahala.

▪️Ilmu, akhlak dan adab.

👉Inilah jalan Ahl Sunnah Wal Jamaah yang sebenar.

✅Struktur Ahl Sunnah Wal Jamaah mempunyai warisan keilmuan yang tersusun:

📚 Dalam Akidah

▪️Imam Abu Hasan al-Asy'ari

▪️Imam Abu Mansur al-Maturidi

👉Menjaga tauhid daripada tajsim dan tasybih.

📚 Dalam Fekah:

▪️Imam Abu Hanifah

▪️Imam Malik

▪️Imam al-Syafi'i

▪️Imam Ahmad ibn Hanbal

👉Menjaga disiplin hukum dan ibadah zahir.

📚 Dalam Tasawuf:

▪️Imam Junaid al-Baghdadi

▪️Imam al-Ghazali

▪️Abdul Qadir al-Jilani

👉Menjaga penyucian qalb dan perjalanan suluk.

5⃣Kepentingan Guru Mursyid

Dalam disiplin tasawuf:

▪️Ilmu zahir melalui sanad.

▪️Ilmu batin melalui tarbiah.

👉Guru mursyid membimbing agar tidak terpedaya dengan nafsu tersembunyi.

👉Tanpa murabbi:

▪️Mudah merasa diri benar.

▪️Sukar menerima nasihat.

👉Terperangkap dalam kelompok kefahaman sendiri.

6⃣ Kesimpulan Ilmiah:

Agama yang benar ialah agama yang:

✔ Menyatukan zahir dan batin

✔ Menghimpunkan syariat dan hakikat

✔ Memelihara ahklak dan adab

✔ Menjaga tauhid daripada tajsim dan tasybih

✔ Menjaga hati daripada riya dan takabbur

✔ Mengambil ilmu daripada sanad yang sahih

👉Golongan inilah yang mewarisi sunnah Rasul secara menyeluruh — bukan hanya pada bentuk amalan, tetapi pada nur dan akhlaknya.

✳️ Penutup Bicara:

▪️Agama yang sahih ialah agama yang:

Menghimpunkan syariat dan hakikat.

▪️Menghidupkan sunnah zahir dan sunnah batin.

▪️Menjaga tauhid dan menyucikan qalb.

👉Tasawur yang benar menentukan arah kehidupan seorang mukmin.

👉Apabila tasawur dibina atas wahyu, dipandu ulama yang bersanad, serta dihimpunkan antara zahir dan batin — maka lahirlah keseimbangan dalam beragama.

👉Tasawur yang sahih akan:

✔ Meluruskan akidah

✔ Menghidupkan syariat

✔ Menyucikan hati

✔ Membentuk akhlak

✔ Menenangkan jiwa

👉Sebaliknya, tasawur yang sempit atau terpisah antara zahir dan batin akan melahirkan kekerasan, fanatisme, dan kekeliruan dalam memahami agama.

👉Maka membetulkan tasawur adalah asas sebelum membetulkan amal.

👉Kerana amal yang benar lahir daripada kefahaman yang benar.

🌷Semoga Allah membimbing kita kepada tasawur yang lurus, seimbang, dan bersambung sanadnya kepada Rasulullah ﷺ — zahirnya mengikuti sunnah Baginda, batinnya dipenuhi nur tauhid dan ikhlas serta mencapai ikhsan.

Waullahu'allam

SalamPerkongsian.

#KalamSalikin